Menu

Vrijmetselaar Mozart

Plaats, omstandigheden en functie van Mozarts vrijmetselaarscantates

Vrijmetselaar Mozart
  • Cursusnummer: 22ZN-1G18
  • Vakgebied: Kunst- en cultuur(geschiedenis)
  • Locatie: Groningen
  • Seizoen: 2022-najaar
  • Dag: Vrijdag
  • Inschrijven voor:
    vrijdag 23 september 2022
  • Tijd: 11.00-13.00 uur
  • Cursusdata: vrijdag 7 oktober t/m 18 november, 21 oktober vervalt
  • Prijs: € 145
  • Aantal colleges: 6
  • Werkvorm: Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie
  • Cursusmateriaal:

    syllabus, verkrijgbaar via de docent (€ 5,00)

Vrijmetselaar Mozart

Wij besteden aandacht aan de enthousiaste vrijmetselaar Mozart en dan vooral aan zijn vrijmetselaarscantates. We zullen daarvoor primair de politieke en ‘spiritueel-religieuze’ omstandigheden ten tijde van zijn vrijmetselaarschap belichten, dus de idee- en cultuurgeschiedenis, maar ook de oorsprong en ontwikkeling van het fenomeen Vrijmetselarij.

Mozarts maçonnieke cantates geven een uniek inzicht in de politieke omstandigheden waarin de Weense loges moesten werken onder de verlichte monarch Joseph II. Ook de spiritueel-filosofische aspecten komen er duidelijk in naar voren: politieke en religieuze verdraagzaamheid, ook al door vrijmetselaar Lessing in zijn toneelstuk Nathan der Weise ten tonele gebracht. Maar ook Beethovens Trauerkantate auf den Tod Kaisers Joseph II (1790) met de indringende aria  Da stiegen die Menschen an’s Licht geeft uiting aan de strijd tegen onwetendheid en fanatisme (ook Beethoven had intensieve contacten met vrijmetselaren in Bonn).

Op 30 september 1791, vindt in Wenen de première plaats van Die Zauberflöte, een opera met overduidelijke maçonnieke thematiek en het is al direct een eclatant succes: in oktober 1791 de vierentwintigste opvoering. Maar al snel wordt het stuk in München op de (Beierse) katholieke Index van verboden werken gezet. Zat dan in die opera een ‘gevaarlijke’ dubbele bodem?  

Programma
 Alle maçonnieke cantates van Mozart worden ten gehore gebracht binnen het specifieke onderdeel van elk college. De volgende onderdelen komen daarbij aan de orde:

- de ‘Cambridge Platonists’. Plato’s deugdenleer. De ‘sacrale geometrie’ als uitvloeisel van Plato’s Timaeus in de maçonnieke symboliek. Plato’s ‘innerlijke geestesoog’.

- Het ontstaan van ‘Freemasonry’ in Engeland (1717) en de verbreiding naar het continent.

- de plaats van ‘Freimaurerei’ binnen de ‘Verlichting’. Joseph II als ‘verlichte monarch’.

- plaats, actualiteit en functie van Mozarts cantates.  

- repressie van de ‘Freimaurerei’ door politiek en kerk (Inquisitie en censuur).

- de 18e-eeuwse ‘Egyptosophie’ en de invloed ervan op de 18e - eeuwse Vrijmetselarij. Mozarts Die Zauberflöte.

- Beethovens Trauerkantate auf den Tod Kaisers Joseph II. Zijn Ode an die Freude.

 

 

Henk Schoonhoven