DOCENTEN
Paul Aarts doceerde meer dan dertig jaar internationale betrekkingen en Midden-Oostenstudies aan de Universiteit van Amsterdam. In die tijd zette hij het studentenuitwisselingsprogramma 'Zeytun' op, met partners in Iran, Irak, Jemen, Syrië en Marokko. Hij publiceert vooral over de Golfregio, specifiek Iran en Saoedi-Arabië. Hij publiceerde een tiental boeken en een groot aantal artikelen. Met NRC–journaliste Carolien Roelants schreef hij onder andere Saoedi-Arabië. De revolutie die nog moet komen, vertaald in het Engels, Arabisch en Perzisch.
Janita Baron is kunsthistorica, conservator en museumdocente, gespecialiseerd in vrouwelijke kunstenaars (1400-nu) en de lange negentiende eeuw. Samen interactief aan de slag gaan om handvatten te krijgen voor een volgend museumbezoek? Dat kan tijdens de lessen van Janita Baron. Door samen hardop te kijken naar kunst ontstaan gesprekken die bijblijven, die aan het denken zetten. Ook voor degene die graag alleen luistert.
Meer leren over het leven en het werk van twintig interessante kunstenaars? Tegelijkertijd leren we ook over grotere thema’s: werken als vrij kunstenaar of juist aan het hof, verschillende kunstvormen én de man/vrouw verhoudingen. Zullen we samen de connectie(s) gaan ontdekken? Let op: de connecties zijn niet meer zo duidelijk en/of logisch als in de eerste reeks. We gaan letterlijk dieper duiken in de kunstgeschiedenis aan de hand van 20 kunstenaars met diverse achtergronden.
Welkom in Domburg! Sinds 2013 staat het internationaal bekend als 'heilzame zeebadplaats'. Eind negentiende eeuw en begin twintigste eeuw hadden vele kunstenaars al oog voor deze bijzondere plek. Vissers, boeren, badgasten, het landschap, de zee én het licht staan centraal in werken van uiteenlopende kunstenaars die hier voor een korte of langere tijd naar toe komen. Zoveel namen, zoveel stijlen. Laten we het samen gaan ontdekken.
Dwalen langs de Franse noord-west kust én tegelijkertijd vele kunstenaars ontdekken die hier gewerkt hebben? Van Courbet via Monet en Morisot tot Matisse: velen werken graag in het gebied tussen Duinkerke en Deauville. We zien herkenbare locaties zoals de beroemde olifantenrots in Étretat, de opkomst van toerisme én ontdekken verborgen pareltjes. Voor je het weet loop je tijdens een volgend bezoek een schilderij in!
Welkom in Domburg! Sinds 2013 staat het internationaal bekend als 'heilzame zeebadplaats'. Eind negentiende eeuw en begin twintigste eeuw hadden vele kunstenaars al oog voor deze bijzondere plek. Vissers, boeren, badgasten, het landschap, de zee én het licht staan centraal in werken van uiteenlopende kunstenaars die hier voor een korte of langere tijd naar toe komen. Zoveel namen, zoveel stijlen. Laten we het samen gaan ontdekken.
Meer leren over het leven en het werk van twintig interessante kunstenaars? Tegelijkertijd leren we ook over grotere thema’s: werken als vrij kunstenaar of juist aan het hof, verschillende kunstvormen én de man/vrouw verhoudingen. Zullen we samen de connectie(s) gaan ontdekken? Let op: de connecties zijn niet meer zo duidelijk en/of logisch als in de eerste reeks. We gaan letterlijk dieper duiken in de kunstgeschiedenis aan de hand van twintig kunstenaars met diverse achtergronden.
Meer leren over het leven en het werk van twintig interessante kunstenaars? Tegelijkertijd leren we ook over grotere thema’s: werken als vrij kunstenaar of juist aan het hof, verschillende kunstvormen én de man/vrouw verhoudingen. Zullen we samen de connectie(s) gaan ontdekken? Let op: de connecties zijn niet meer zo duidelijk en/of logisch als in de eerste reeks. We gaan letterlijk dieper duiken in de kunstgeschiedenis aan de hand van twintig kunstenaars met diverse achtergronden.
Herkent u dat? Rondlopen in een museum en het bordje nodig hebben om het verhaal te kunnen ontcijferen dat op een groot schilderij wordt weergegeven? Het is natuurlijk niet erg om het bordje nodig te hebben — daarvoor zijn ze er. Maar hoe leuk zou het zijn om een zaal binnen te lopen en direct het verhaal te herkennen? Daarvoor is deze studiedag!
Peter Barthel was tot aan zijn emeritaat, eind 2018, verbonden aan het Kapteyn Instituut van de
Rijksuniversiteit Groningen. Hij heeft grote affiniteit met wetenschapscommunicatie. Hij schreef onder andere Professor, bestaat God? en (samen met universiteitshistoricus Klaas van Berkel) Gids voor de maan.
"Het meest onbegrijpelijke van het heelal is dat het begrijpelijk is" - zo schreef Albert Einstein. Dát overbrengen staat centraal in deze cursus, die een compacte introductie in de elementaire astronomie biedt.
Wout van Bekkum is emeritus-hoogleraar Midden-Oosten Studies aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn expertise ligt op het terrein van de Semitische Talen en Culturen met nadruk op de Middeleeuwen.
Freerk Jan Berghuis is classicus en was vele jaren werkzaam als docent klassieke talen in het voortgezet onderwijs. In 2020 promoveerde hij aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Al meer dan 25 eeuwen is het klassieke Grieks een van de dragers van de Europese cultuur. Zonder de Grieken hadden we ons alfabetische schrift niet gehad. In het oude Grieks klonken ooit hun mythen over goden en helden. Het Grieks was de taal van Homerus’ epos over de Trojaanse oorlog, van de filosofische teksten van Plato en van het Nieuwe Testament.
Cindy Besselink heeft ruim veertig jaar ervaring in het voortgezet onderwijs, met name in de VWO bovenbouw. Haar aandacht gaat vooral uit naar de Nieuwste en Contemporaine Geschiedenis.
“Het kan wél”, met dit motto wint Rob Jetten de verkiezingen van 2025. In 1917 kon het wel. Dat jaar slaagt het liberale kabinet Cort van der Linden erin, ondanks het ontbreken van een parlementaire meerderheid, met een nieuwe grondwet de grote politieke problemen van zijn tijd in één keer op te lossen. Hoe dit mogelijk was gaan we in deze cursus nader onderzoeken. Uiteraard is dit een van de vele onderwerpen die besproken zullen worden.
Suzanne Biewinga studeerde op latere leeftijd filosofie, na vele jaren werkzaam te zijn geweest als ondersteuner van patiëntenorganisaties en als coördinator van een hospice. Zij promoveerde begin 2025 als zeventigjarige aan de Universiteit van Amsterdam op haar onderzoek naar een nieuwe filosofie van ouder worden als ervaring. Kort na haar promotie verscheen haar boek Ouder worden als ervaring, filosofie van het late leven. Haar boek, inmiddels in de 7e druk, staat op de longlist voor de Hypatiaprijs 2026 (voor de vrouwelijke filosoof die het beste en meest prikkelende boek van de afgelopen twee jaar schreef).
Wat betekent het om ouder te worden? In de veranderende samenleving van de 21e eeuw volstaan traditionele antwoorden op deze vraag niet langer. Gangbare clichés bieden geen handvat: ouder worden is niet ‘jong blijven’. Evenmin betekent het ‘alleen maar verlies en verval’. Maar wat is het dan wel?
Marianne Bleumink is humaan/medisch bioloog en studeerde aan de RUG. Ze heeft als docent bij diverse onderwijsinstellingen Medische kennis en biologie gegeven. Van jongs af aan is ze gefascineerd door het functioneren van het menselijk lichaam. Ze wil haar kennis hierover graag delen en inzetten om mensen meer inzicht te geven in het functioneren van het eigen lichaam.
www.mariannebleumink.nl
Petra Bolhuis studeerde filosofie aan de RUG. Zij is al vele jaren als docent bij HOVO Noord-Nederland werkzaam. De mens en het menselijk gedrag in de samenleving staan centraal in de cursussen van Petra Bolhuis
De Frankfurter Schule (1923) bestaat o.a. uit Horkheimer, Adorno en Benjamin en naoorlogse denkers als Marcuse, Fromm en Habermas. Ze beantwoorden de vraag hoe het kan dat, zoals zij het zeggen, ‘de mensheid, in plaats van in een waarlijk menselijke toestand binnen te treden, verzinkt in een nieuw soort barbarij?’. Op dit moment is er op grond van de actualiteit een hernieuwde aandacht voor hun werk.
Ayn Rand wil ruimte voor ‘de atlassen die de wereld dragen’ en alles is geoorloofd om deze ruimte te verkrijgen, omdat alleen zij de vooruitgang brengen. In haar dystopische Atlas Shrugged dat in Amerika het meest verkochte werk na de Bijbel is, kan zelfs een grote ondergang nodig zijn om deze betere wereld te bewerkstelligen. Tijd voor een kennismaking.
Hanno Brand is historicus, voormalig bijzonder hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en oud-directeur- bestuurder van de Fryske Akademy. Hij doceerde aan de universiteiten van Leiden, Gent en Groningen. Hij was projectleider aan het Duits Historisch Instituut in Parijs en voor het Hanze Studiecentrum in Groningen, de Fryske Akademy, NISE in Antwerpen en Erfgoed Gelderland in Arnhem. De afgelopen twintig jaar richtte zijn onderzoek zich onder meer op de Hanze, waarover hij regelmatig publiceert, doceert en lezingen verzorgt.
De Hanze is een historisch maar ook ongrijpbaar fenomeen. Bestuurders, bedrijven en toeristenbureaus associëren de Hanze met Europese samenwerking, vrede en welvaart. De historische werkelijkheid was gecompliceerder. De Hanze innoveerde, bracht kooplieden en steden bij elkaar en knoopte handelswegen aan zeeroutes. Haar lange geschiedenis bleek tegelijkertijd doorspekt van conflicten, regionale tegenstellingen en individueel opportunisme. Deze cursus staat in het teken van de dynamiek van de Hanze waarin mythevorming en historische werkelijkheid op gespannen voet met elkaar staan.
Margaret Breukink wordt gedreven door haar passie voor kunst. Haar specialiteit is het bieden van een brede cultuurhistorische context met veel aandacht voor de achtergrondverhalen en het gebruik van het beeldmateriaal.
Aan de hand van zes landen wordt de opkomst en bloei rond 1900 van de nieuwe kunst in Europa geschetst. In elk land krijgt de vernieuwingsbeweging een eigen naam: Art Nouveau, Jugendstil, Secession, Modern (of Liberty) Style. Kunstenaars vinden een eigen vormentaal uit: floraal en sierlijk, of juist sober en geometrisch. In reactie op de organische vormentaal ontstaat tussen 1920-1940 de Art Deco, tot op de dag van vandaag het archetype van modern industrieel design.
Aan de hand van zes landen wordt de opkomst en bloei rond 1900 van de nieuwe kunst in Europa geschetst. In elk land krijgt de vernieuwingsbeweging een eigen naam: Art Nouveau, Jugendstil, Secession, Modern (of Liberty) Style. Kunstenaars vinden een eigen vormentaal uit: floraal en sierlijk, of juist sober en geometrisch. In reactie op de organische vormentaal ontstaat tussen 1920-1940 de Art Deco, tot op de dag van vandaag het archetype van modern industrieel design.
Paul Brood is archivaris en rechtshistoricus. Hij is als schrijver en redacteur betrokken bij verschillende historische publicaties. Brood was archivaris in Drenthe en in Groningen en was werkzaam bij het Nationaal Archief in Den Haag.
Bram Bruijn is geoloog en heeft ruim dertig jaar werkervaring bij Shell in binnen- en buitenland.
Sinds 2023 is hij gepensioneerd.
Leo Delfgaauw is kunsthistoricus met als specialiteit moderne en hedendaagse kunst. Hij is docent aan de Rijksuniversiteit Groningen en aan de Hanzehogeschool. Hij heeft onderzoek gedaan naar en is gepromoveerd op de beroepspraktijk van oudere beeldende kunstenaars in Nederland. Hij publiceert regelmatig over hedendaagse beeldende kunst. Momenteel is hij tevens voorzitter van het Festival Terug naar het Begin en van de stichting The World We Live In.
Ignaas Devisch is hoogleraar medische filosofie en ethiek aan de Universiteit Gent. Ook is hij columnist bij De Standaard en veelgevraagd commentator in de media en het publieke debat. Een kleine filosofie van grote emoties: verdriet was genomineerd voor de Socratesbeker 2026. Eerder verschenen van hem onder meer Ziek van gezondheid (2013), Rusteloosheid (2016) en Het empatisch teveel (2017). (Foto: Michiel Heyndrickx).
Maaike Dicke was tot voor kort als docente Italiaanse taal en cultuur verbonden aan de RUG. Zij heeft een vertaalbureau, geeft privélessen 'Italiaans op maat' en verzorgt lezingen over verschillende Italiaanse onderwerpen.
Een gevarieerde wandeling door de Italiaanse literatuurgeschiedenis tussen 1840 en 1945, een periode van ingrijpende maatschappelijke en culturele veranderingen. We lezen een aantal fragmenten in vertaling en bespreken daarvan stijl, thematiek en context, dit met het doel te begrijpen wat er staat (close reading). Uw mening is welkom, maar zwijgen mag ook. Zo nu en dan zal ik het een en ander illustreren met filmfragmenten.
Egbert Dommerholt is emeritus lector Circulaire Economie. Hij is gespecialiseerd in het domein van de ontgroeieconomie (degrowth), de circulaire economie en gerelateerde businessmodellen.
Is eeuwige groei de oplossing, of juist de oorzaak van de huidige crises? We zijn opgegroeid met het idee dat ‘meer’ altijd ‘beter’ is, maar onze planeet en ons welzijn kraken. In deze cursus herijken we onze waarden. Ontdek zeven perspectieven op een wereld waarin kwaliteit boven kwantiteit staat. Voor een houdbare toekomst voor onszelf én volgende generaties. Bent u klaar om de groeimachine te ontmantelen?
Frederik Erens studeerde in Utrecht Midden-en Oost-Europese Geschiedenis en specialiseerde zich op de geschiedenis en actualiteit van de Baltische landen. Hij is in dit gebied ook als reisleider actief.
De Baltische landen Estland, Letland en Litouwen zijn eeuwenlang een speelbal geweest van de grote mogendheden. Dat leverde een zeer gecompliceerde, maar boeiende geschiedenis op (met invloeden van Duitsland, Zweden, Polen en Rusland). Deze cursus probeert met behulp van dit gecompliceerde verleden het heden te verklaren.
Deze cursus geeft een overzicht in vogelvlucht van de gecompliceerde geschiedenis van de Midden-Europese landen van de middeleeuwen tot heden. Het gaat daarbij om de nieuwe lidstaten van de Europese Unie die voor 1989 de Oostbloklanden vormden: de erfgenamen van de grote multinationale rijken Oostenrijk-Hongarije, Polen-Litouwen en Pruisen. Aan de hand van aspecten uit hun geschiedenis proberen we het heden te verklaren.
Chris Fictoor is dirigent, componist, muziekpedagoog, kerkmusicus en tekstdichter. Hij is als bestuurder en directeur (internationaal) actief in het hoger onderwijs, kunst en cultuur. Fictoor is docent leiderschap, personal coach en geestelijk leider en lekenbroeder in de kloosterorde van de Karmelieten.
Miranda van Gelderen is kunsthistoricus. Zij doceert kunstgeschiedenis, geeft cursussen, lezingen en begeleidt stadswandelingen en excursies. Speciale aandachtsgebieden: 17de eeuwse schilderkunst Noordelijke Nederlanden, algemene kunstgeschiedenis, materiaalonderzoek van kunstvoorwerpen, beeldhouwkunst, Westerse architectuur, Byzantijnse- en islamitische beeldende kunst en architectuur.
We vervolgen onze fascinerende ontdekkingstocht door de westerse kunstgeschiedenis van de twintigste eeuw. In dit derde deel komen onder meer dadaïsme, surrealisme, abstract expressionisme, popart, minimalisme, conceptuele kunst en postmodernisme aan de orde. U leert de stijlkenmerken herkennen en er wordt aandacht besteed aan materialen en technieken. De kunstenaars en kunstwerken worden geplaatst in hun kunsthistorische, historische en maatschappelijke context.
Annemie De Gendt heeft vele jaren ervaring als docente aan de RUG. Zij deelt heel graag
haar kennis en doet dat met veel enthousiasme en plezier.
Deze reeks is gewijd aan prachtige en originele kunstuitingen van de Art Nouveau in de sprankelende steden Brussel, Parijs, Barcelona en Wenen. De colleges zijn bijzonder aantrekkelijk voor degenen die al enthousiaste Art Nouveau liefhebbers zijn geworden, maar zijn zeker ook toegankelijk voor wie deze sierlijke, unieke kunstvorm beter wil leren kennen.
Pauline Gombert heeft na haar studie Klassieke Talen en Culturen aan de Rijksuniversiteit Groningen 43 jaar les gegeven aan alle leerjaren in Latijn, Grieks en Klassieke Culturele Vorming (met veel aandacht voor de cultuurgeschiedenis van de stad Rome). Vanaf 1998 was zij verbonden aan het Praedinius Gymnasium in de stad Groningen.
Altijd al eens Latijn willen leren? Duik in de klassieke taal van de Romeinen en ontdek al lerende de invloed van het Latijn op de moderne talen en onze cultuur. In deze Latijn-voor-beginners cursus leer je de basis van de Latijnse grammatica en begin je met het lezen van Latijnse teksten in een historisch of mythologisch kader. De dode taal Latijn is nog steeds springlevend!
Deze cursus is vol. U kunt zich nog inschrijven voor dezelfde cursus op woensdagmiddag van 13.30 tot 15.30 uur: cursusnummer 26ZN-1G22 (2).
Altijd al eens Latijn willen leren? Duik in de klassieke taal van de Romeinen en ontdek al lerende de invloed van het Latijn op de moderne talen en onze cultuur. In deze Latijn-voor-beginners cursus leer je de basis van de Latijnse grammatica en begin je met het lezen van Latijnse teksten in een historisch of mythologisch kader. De dode taal Latijn is nog steeds springlevend!
Michiel Hagdorn is literatuurwetenschap-
per. Hij doceert aan meerdere instellingen Duitse literatuur, muziek en (cultuur-) geschiedenis, onder meer over Thomas Mann, Franz Kafka, Johann Wolfgang von Goethe, Richard Wagner en de geschiedenis van München, Berlijn en Weimar. Daarnaast organiseert hij culturele reizen naar o.a. Berlijn, München, Weimar, Lübeck (info@michielhagdorn.nl).
In de vierdelige romancyclus Jozef en zijn broers werkt Thomas Mann het Bijbelse Jozef-verhaal uit tot een monumentaal epos, over de ontwikkeling van de mensheid tot een moderne beschaving. Mann beschouwde het schrijven daarvan als een noodzaak, gezien de opkomst van het nationaal-socialisme in de Weimarrepubliek: het Bijbelse Jozef-verhaal als een spiegel van Duitsland.
Cornelius Hasselblatt was van 1998 t/m 2014 hoogleraar Finoegrische talen en culturen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn specialiteiten zijn de Oostzeefinse talen (Estisch, Fins en kleine verwante talen), Finse en Estische literatuur, receptieonderzoek, geschiedenis en cultuurgeschiedenis.
De prachtige bestseller Peters keizerin van de Litouwse auteur Kristina Sabaliauskaitė vormt onze opstap voor een nieuwe kijk op het tijdperk van de Russische tsaar Peter I (1672–1725). Mede dankzij zijn beroemde reizen naar Nederland, waarbij hij in Zaandam scheepsbouw leerde, heeft Peter I bij ons een positieve reputatie. Maar is die wel houdbaar? In hoeverre heeft hij bijvoorbeeld het toenmalige Rusland daadwerkelijk gemoderniseerd?
Rixt Hoekstra is docent en onderzoeker op het gebied van moderne architectuur en werkte na haar promotie als theoriedocent aan architectuuropleidingen in binnen- en buitenland. Zij is gespecialiseerd in genderstudies en de geschiedschrijving van de moderne architectuur.
In deze cursus maken we kennis met invloedrijke architecten en stromingen in de hedendaagse architectuur. Aan de hand van sprekende voorbeelden – onder andere het DUO gebouw in Groningen en het depot van museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam – leren we kijken naar architectuur als culturele en maatschappelijke uitdrukking.
In deze collegereeks maakt u kennis met het werk van een aantal vrouwelijke pioniers in de architectuur.
In deze cursus maken we kennis met invloedrijke architecten en stromingen in de hedendaagse architectuur. Aan de hand van sprekende voorbeelden – onder andere het DUO gebouw in Groningen en het depot van museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam – leren we kijken naar architectuur als culturele en maatschappelijke uitdrukking.
Johan Holtrop is kunsthistoricus en gespecialiseerd in de relatie tussen beeldende kunst en het brein. Hij werk(te) onder andere als tentoonstellingsmaker, criticus, schrijver en doceert bij verschillende instellingen, zoals HOVO, vanaf 1996.
Al van oudsher bestaat er een spreekwoordelijk verband tussen geestesziekte en creatieve aanleg. Begin 20e eeuw kwam de Duitse psychiater Hans Prinzhorn tot de conclusie dat het werk van zijn patiënten meer was dan alleen in beeld vertaalde pathologie.
Joke Holwerda is dramaturg en theatermaker. Ze is oprichter en huismaker van theatergezelschap Huis Orlando, doceert aan de Schrijversvakschool en is als docent verbonden aan de Regieopleiding.
Wat vertellen de teksten van Klytaimnestra ons vandaag de dag nog? Welke rol speelt de historische context hierin? Wat vertelt de opvoeringsgeschiedenis van de Oresteia ons? Waarom en hoe zouden we dat stuk nu opvoeren, wat kan het dan zeggen over onze tijd. Hoe speelt vormgeving hier een rol in? Van close reading naar contextualisering en weer terug: acht belangrijke momenten in de theatergeschiedenis belicht.
Martinus van Hoorn was wiskundeleraar, mede-auteur van leerboeken en hoofdredacteur van het tijdschrift Euclides voor wiskundeleraren.
Arend Klaas Jagersma studeerde filosofie aan de VU in Amsterdam en was onderzoeker en docent aan de Faculteit der Wijsbegeerte van de RUG. Sinds 1996 verzorgt hij colleges voor meerdere hovo-instellingen.
Volgens een enquête gehouden in 2003 onder hoogleraren Filosofie in Nederland en Vlaanderen dient de Ethica Nicomachea van de Griekse filosoof Aristoteles (384–322 v.Chr.) te worden beschouwd als het belangrijkste en invloedrijkste wijsgerige boek aller tijden. Dit werk schreef de beroemdste leerling van Plato volgens sommigen voor zijn zoon Nicomachus, met de bedoeling hem aan te sporen een goed en voortreffelijk leven te leiden.
Euwe de Jong studeerde orgel en muziektheorie aan het Stedelijk Conservatorium in Groningen. Hij was directeur van de Schumann Akademie en hoofddocent Praktische Muziektheorie aan het Conservatorium van Utrecht.
Tijden van oorlog en onderdrukking worden doorgaans niet geassocieerd met kunstzinnige activiteiten. Desondanks blijft kunst, zelfs in de meest moeilijke omstandigheden, de ultieme uitlaatklep. Tegen alle verdrukking in schilderen schilders, dichten dichters en componeren componisten. Deze onstuitbare expressie van creativiteit is een krachtig bewijs van de veerkracht en het doorzettingsvermogen van de menselijke geest. Dit tot troost van velen.
Hans van Koningsbrugge is hoogleraar Russische geschiedenis en politiek. Hij is directeur van het Nederland-Rusland Centrum én van het evenzeer aan de Rijksuniversiteit Groningen verbonden Centre for Russian Studies. Hij is betrokken bij de minor- en masteropleiding Midden- en Oost-Europastudies en specialist in de Europese geschiedenis van de 18e eeuw.
Iran is regelmatig in het nieuws over kernakkoorden, regionale spanningen of interne protesten. Maar wat speelt er werkelijk? Om het nieuws goed te duiden is kennis van de geschiedenis noodzakelijk. Van het machtige Perzische Rijk onder Cyrus de Grote tot het beleid van de Ayatollahs, steeds heeft Iran de omliggende regio en soms de wereld ingrijpend beïnvloed. Deze cursus laat zien dat Iran meer is dan alleen een krantenkop.
Peter Koomen studeerde biologie en werkte o.a. bij Universiteit Leiden, Naturalis BC en Natuurmuseum Fryslân. Zijn grootste belangstelling gaat uit naar spinnen, inclusief hun evolutie.
De aarde bestaat zo’n 4,6 miljard jaar, een onvoorstelbaar lange tijd waarin heel veel is gebeurd. Na een introductie over de evolutietheorie maken we een tijdreis langs hoogtepunten van de geschiedenis van het leven op aarde: van het ontstaan van levende cellen, de vorming van meercellige organismen, de ontwikkeling van een enorme diversiteit aan dieren en planten, tot uiteindelijk het ontstaan van de mens.
Nicolaas A. Kraft van Ermel-Nijland is historicus en gespecialiseerd in de contemporaine geschiedenis van Rusland, Oekraïne en Polen; zijn bredere expertise is gelegen in de Europese geschiedenis van de 20ste eeuw. In 2020 promoveerde hij aan de Rijksuniversiteit Groningen op een proefschrift, getiteld: On the crossroads of history. Politics of history in Ukraine and questions of identity in Post-Cold War Europe (1991–2019).
Anno 2026 lijkt de wereld soms op de rand van een nieuwe wereldoorlog. Deze cursus onderzoekt, geïnspireerd door actuele ontwikkelingen, de situatie van Europa in het interbellum in zijn eigen context. We bestuderen de ontwikkelingen in Europa en de internationale betrekkingen die hebben geleid tot de Tweede Wereldoorlog en concluderen dat er overeenkomsten maar vooral ook grote verschillen zijn tussen toen en het heden.
Sinds het einde van de Koude Oorlog winnen anti-democratische bewegingen aan kracht, van Trump tot Orban en Poetin. Dit illiberalisme bedreigt de fundamenten van liberale democratieën. De cursus verkent de historische wortels, de actuele dreiging en mogelijke democratische antwoorden. Een essentiële verkenning van een van de grootste politieke uitdagingen van deze tijd.
Saskia van Lier heeft Godsdienstwetenschap gestudeerd aan de Rijksuniversiteit Groningen en is gespecialiseerd in christelijke kunst en kerkbouw. Als freelancer heeft ze enkele boeken geschreven, cursussen en lezingen gegeven en reizen en excursies begeleid.
Tineke van der Meij is werkzaam als (gast)docent bij de Hanzehogeschool en als projectleider bij ENTRANCE. Zij is als coordinator en docent bij verschillende colleges betrokken. Daarnaast is zij bestuurslid bij de Vrienden van de Hortus, projectvrijwilliger en coördinator educatie bij Hortus Botanicus Haren.
Planten zijn als voedselproducenten de spil van de biodiversiteit. Hoe planten functioneren hangt af van een groot aantal factoren en relaties, die daarmee ook bepalend zijn voor de biodiversiteit. Inzicht in deze factoren is nodig om te kunnen begrijpen waarom biodiversiteit achteruitgaat en hoe je dit kunt tegengaan.
Elk college bestaat uit een presentatie en een rondleiding - in groepen - buiten door een deel van Hortus Haren.
In deze collegereeks wordt een inkijk gegeven in de evolutie van planten. Over de verschillende innovaties en wat dat voor de verspreiding en succes van de planten betekende. Over de toenemende complexiteit van de bouw van planten en welke slimmigheid er voor de voortplanting zijn ontstaan. Elk college bestaat uit een presentatie binnen en een rondleiding buiten - in groepen - buiten door een deel van Hortus Haren.
Heiko Jan Mein studeerde wis- en natuurkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij doceerde aan hogescholen en academische opleidingen en werkte bij de overheid. Momenteel verzorgt hij nog cursussen, geeft lezingen en schrijft hij artikelen.
Deze cursus gaat over de ontwikkeling en rol van de chemie in relatie tot mens, milieu en samenleving. Met veel beeldmateriaal worden de productie, eigenschappen en toepassingen van diverse stoffen en materialen besproken, alsmede de (bio)chemische werkingsmechanismen van stoffen. Verder wordt ingegaan op chemie en energie, traditionele en duurzame grondstoffen, processen en producten van ‘groene chemie’, biochemische technologie, analysetechnieken en innovatieve stoffen m.b.t. nanotechnologie en kwantumchemie.
Gerry Mulder is classica en heeft jaren Klassieke Talen en Klassieke Culturele Vorming onderwezen. Tegenwoordig geeft ze cursussen Latijn bij HOVO Noord-Nederland.
Zo‘n tweeduizend jaar geleden werd Europa beheerst door de Romeinen. Hun cultuur heeft een enorme invloed op Europa gehad: allerlei Romeinse gewoonten en uitvindingen zijn nog steeds terug te vinden in ons dagelijks leven. Doordat Rome een wereldmacht werd, groeide de taal der Romeinen, het Latijn, uit tot de belangrijkste voertaal, waaruit onze voorouders veel woorden overnamen. Nog steeds zit het Nederlands vol met woorden en zinnen, die uit het Latijn afkomstig zijn. Latijn betekent vooral: kennismaken met de wortels van onze eigen cultuur.
Sanderine Nonhebel was universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen en deed meer dan 30 jaar onderzoek naar de milieueffecten van het voedselsysteem.
De productie van voedsel voor de wereldbevolking vraagt enorme hoeveelheden land, water en energie en leidt tot erosie, verdroging, ontbossing, verlies aan biodiversiteit etc. Ook in eigen land zijn veel milieuproblemen gerelateerd aan het landbouwsysteem. Aan de andere kant is voedsel essentieel voor ons voortbestaan. Op welke manieren kunnen we de milieueffecten van de landbouw verminderen en toch genoeg voedsel produceren?
Jelte Olthof is universitair docent bij de opleiding American Studies aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn onderzoek spitst zich toe op retoriek in de VS met name op het gebied van politiek, recht en milieu en verscheen in onder anderen Presidential Studies Quarterly en European Journal of American Studies. Elke woensdag verschijnt in het Dagblad van het Noorden en de Leeuwarder Courant zijn column over de politieke situatie in de Verenigde Staten onder Trump.
Ynskje Penning is docent geschiedenis. Ze heeft talloze lezingen gegeven over de achtergronden van haar historische romans, waarvoor ze zeer uitgebreid onderzoek doet.
Deze cursus is vol. U kunt zich alleen nog inschrijven voor de wachtlijst.
Abt Emo van Wittewierum is één van de meest markante geestelijken uit de Noord-Nederlandse geschiedenis. We kennen hem omdat hij in zijn kroniek Bloemhof schrijft over de moeizame ontstaansgeschiedenis van zijn klooster. Deze kroniek, geschreven in Middeleeuws Latijn op perkament, heeft 800 jaar van oorlogen, overstromingen en branden overleefd en is nu in het gelukkige bezit van de Universiteitsbibliotheek in Groningen.
Opeens staat Groenland volop in de belangstelling. Zowel de USA, Rusland als China willen macht uitoefenen op het grootste eiland ter wereld. President Trump dreigt Groenland te gaan bezetten en in te lijven, want de Amerikaanse president is van mening dat daarmee de wereldvrede is gediend. President Poetin is bereid Groenland met Trump te delen mits hij de vrijwel onbewoonde oostelijke helft krijgt, want dat is goed voor de doorvaart van zijn oorlogsschepen. President Xi vindt dat China als wereldmacht recht heeft op Arctische gebieden. En wat is de houding van de NAVO?
Groenland staat volop in de belangstelling. Zowel de Verenigde Staten, Rusland als China willen macht uitoefenen op het grootste eiland ter wereld. Historicus Ynskje Penning, die enkele keren op Groenland is geweest, neemt u in dit actualiteitencollege mee naar een van de mooiste doch meest onherbergzame plekken op aarde.
Gert Riemersma was docent in het middelbaar (beroeps)onderwijs in de vakken beeldende vorming en kunstgeschiedenis. Hij is medeauteur van het kunstgeschiedenisboek ‘Met Kunst & Bloemwerk.’
Een greep uit verhalen, sagen en legenden van de Klassieke, Germaanse/Noordse mythologie en Christelijke cultuur. Maar ook de mythevorming van feitelijke en fictieve volkshelden komen aan de orde. Fraai verbeeld in schilder-/beeldhouwkunst en fascinerend verklankt in muziek. Kortom, verhalen in vele varianten.
Alberte Roué was docent Franse taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zij verzorgt al vele jaren cursussen voor HOVO en het Institut français.
In deze cursus wordt het accent gelegd op de kenmerkende aspecten van de jaren 1945 -1960 in Frankrijk: politieke instabiliteit, de rol van de Gaulle, de Algerijnse oorlog, en de hoogtij van het communisme. De nog traditionele samenleving was langzaam op weg naar moderniteit. Camus, Sartre, de Beauvoir en andere ’intellectuels engagés’ speelden een centrale rol en het Franse chanson werd wereldbekend.
Agnes Schilder is toegepast psycholoog, spreker, docent en coach. Ze is als docent-onderzoeker verbonden aan de Hanzehogeschool in Groningen en eigenaar ACTtoo en Boven het maaiveld Coaching. Homepage: www.acttoo.nl en www.bovenhetmaaiveldcoaching.nl
Henk Schoonhoven was universitair docent Griekse en Latijnse Taal en Cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij verzorgt al vele jaren cursussen voor HOVO Noord-Nederland.
Cicero’s De Staat is fragmentarisch tot ons gekomen maar het slot, De Droom van Scipio, is bewaard gebleven en heeft als brug tussen de geest der Oudheid en die der Middeleeuwen een zeer belangrijke doorwerking gekregen in kunst, literatuur en in Mozarts opera.
Cicero’s De Staat is fragmentarisch tot ons gekomen, maar het slot, De Droom van Scipio, is bewaard gebleven en heeft als brug tussen de geest der Oudheid en die der Middeleeuwen een zeer belangrijke doorwerking gekregen in kunst, literatuur en in Mozarts opera.
Wat bracht de dichteres Vasalis er toe om een omgehakte boom in het Vondelpark te associëren met Hector, de held van Troje? Het antwoord is: Vasalis heeft zich laten inspireren door een van de meest dramatische episoden uit de Ilias van Homerus, de “grondlegger” van de Europese literatuur. Een epos over de strijd rond Troje en de wrok van de Griekse krijgsheld Achilles.
Rien T. Segers is emeritus hoogleraar Bedrijfscultuur, van m.n. China en Japan aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is regelmatig voor langere tijd gasthoogleraar in die twee landen.
De sterke en zorgwekkende opkomst van autocraten is een wereldwijde trend sinds de eeuwwisseling. Daarbij vinden plotselinge revoluties plaats. Maar het proces kan ook geleidelijk gaan: gevestigde en sterke democratieën brokkelen af, omdat hun instituties van binnenuit langzaam uitgehold worden. Tegenwoordig worden autocratieën niet langer bestuurd door één ‘slechte man’, maar door slimme netwerken van internationale, dictatoriale, financieel corrupte en digitale
structuren. Hoe zien die netwerken eruit? Wie zijn de belangrijkste hedendaagse autocraten en hoe zien hun methoden eruit om aan de macht te blijven?
Stefan Sleeuw is in 2023 gepromoveerd in de Filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen, op een proefschrift over de aard van (wetenschappelijk) begrip. Aan de universiteiten van Leiden en Groningen doceerde hij in de afgelopen jaren o.a. Wetenschapsfilosofie, Argumentatietheorie en Filosofie van de Geest.
Waar ligt de grens tussen wetenschap en pseudowetenschap? In hoeverre zijn wetenschappelijke inzichten objectief en betrouwbaar? Kunnen wetenschap en religie samengaan? Dit zijn slechts enkele van de vragen die bestudeerd worden binnen de wetenschapsfilosofie. Deze collegereeks neemt ons mee in de levendige discussies die binnen en buiten de academische wereld over deze (en vele andere) kwesties gevoerd worden, en geeft zo een inkijkje in een zeer vitaal en veelzijdig vakgebied.
Waar ligt de grens tussen wetenschap en pseudowetenschap? In hoeverre zijn wetenschappelijke inzichten objectief en betrouwbaar? Kunnen wetenschap en religie samengaan? Dit zijn slechts enkele van de vragen die bestudeerd worden binnen de wetenschapsfilosofie. Deze collegereeks neemt ons mee in de levendige discussies die binnen en buiten de academische wereld over deze (en vele andere) kwesties gevoerd worden, en geeft zo een inkijkje in een zeer vitaal en veelzijdig vakgebied.
Cees Th. Smit Sibinga is internist-haematoloog en transfusiegeneeskundige. Smit-Sibinga heeft negen multidisciplinaire cursussen georganiseerd.
Waar denken we aan bij epidemieën en pandemieën? Om dit goed te begrijpen moeten we ver terug in de tijd, naar een periode waarin uitbraken van infectieziekten de bevolking op schijnbaar raadselachtige wijze konden decimeren, of op zijn minst een onbegrepen onheil en gevaar vormden. In een tijdsbestek van nog geen 250 jaar zijn we ver gekomen en kunnen we in het rijke Westen relatief comfortabel en veilig leven zonder grote angst voor infectieziekten. Relatief, want COVID-19 toonde aan dat we als samenleving én als individu niet immuun zijn. Ook recent moesten inwoners van Amersfoort en Utrecht hun water koken of flessenwater gebruiken. Er zou zomaar opnieuw een epidemie kunnen ontstaan.
Frank J. van Steenwijk studeerde Natuurkunde aan de Rijksuniversiteit Leiden. Tot zijn pensionering was hij werkzaam als docent bij de Faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Het klimaat verandert. De gemiddelde temperatuur op het aardoppervlak is met ruim een graad gestegen sinds het begin van de industriële revolutie. In dit college worden natuurkundige en, in mindere mate, ook chemische en biologische aspecten van het klimaat en de klimaatverandering behandeld.
Roel Strijkstra heeft Ecologie gestudeerd aan de Rijksuniversiteit Groningen en is daar ook gepromoveerd. Hij is onder meer lang werkzaam geweest als senior ecoloog voor ecologisch adviesbureau Altenburg en Wymenga bv in Veenwouden. Momenteel is hij werkzaam als docent ecologische advisering bij Hogeschool Van Hall Larenstein en heeft hij zijn eigen eenmans adviesbureau EKOradiaal.
Planten zijn als voedselproducenten de spil van de biodiversiteit. Hoe planten functioneren hangt af van een groot aantal factoren en relaties, die daarmee ook bepalend zijn voor de biodiversiteit. Inzicht in deze factoren is nodig om te kunnen begrijpen waarom biodiversiteit achteruitgaat en hoe je dit kunt tegengaan.
Elk college bestaat uit een presentatie en een rondleiding - in groepen - buiten door een deel van Hortus Haren.
In deze collegereeks wordt een inkijk gegeven in de evolutie van planten. Over de verschillende innovaties en wat dat voor de verspreiding en succes van de planten betekende. Over de toenemende complexiteit van de bouw van planten en welke slimmigheid er voor de voortplanting zijn ontstaan. Elk college bestaat uit een presentatie binnen en een rondleiding buiten - in groepen - buiten door een deel van Hortus Haren.
Edward van der Tuuk studeerde sociale filosofie, wetenschap & samenleving, en ethiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij studeerde af op de ethische implicaties van de wettelijke erkenning van 'intrinsieke waarde' in de Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren en de Wet op de Dierproeven in relatie tot moderne biotechnologie. Hij verzorgt cursussen voor HOVO en andere instellingen.
We zijn als mensen op zoek naar de betekenis van dingen, we proberen gebeurtenissen te duiden, en hopen op de zin van het leven, dan wel op dat wat maakt dat we zin blijven hebben in het leven. In ons informatie-tijdperk is dat niet altijd eenvoudig: de media overladen ons met nieuws (en fake news), reclame en infotainment. Maar hoe komen we van informatie tot wijsheid?
We zijn als mensen op zoek naar de betekenis van dingen, we proberen gebeurtenissen te duiden, en hopen op de zin van het leven, dan wel op dat wat maakt dat we zin blijven hebben in het leven. In ons informatietijdperk is dat niet altijd eenvoudig: de media overladen ons met nieuws (en fake news), reclame en infotainment. Maar hoe komen we van informatie tot wijsheid?
Atze van Wieren is dichter/schrijver en vertaler. Zijn werk verschijnt bij Uitgeverij IJzer te Utrecht: 4 poëziebundels; 3 prozawerken en 2 vertalingen, waaronder De Elegieën van Duino van Rainer Maria Rilke. Met componist Chris Fictoor werkt hij aan het oratorium ‘Hierzijn is heerlijk’, gebaseerd op De Elegieën, waarvan de wereldpremière plaats zal vinden op 21 november 2026. Voor verdere informatie over titels en biografische gegevens zie www.atzevanwieren.nl
Ruben Verwaal is conservator en historicus bij het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Zijn expertise is de geschiedenis van geneeskunde, het lichaam en doofheid.
Deze cursus biedt een boeiende inkijk in de geschiedenis van het lichaam en stelt de vraag: Waarom walgen we van de lichaamssappen? Aan de hand van bloed, zweet, melk en tranen onderzoekt u belangrijke thema’s intrinsiek aan het lichaam: het leven, gezond ouder worden, mannelijkheid en vrouwelijkheid, schaamte en taboe. De cursus is geschikt voor iedereen met brede historische interesse en een stevige maag.
John J. Videler is bioloog en emeritus-hoogleraar aan de universiteiten van Leiden en Groningen. De syllabussen van zijn meest recente HOVO-cursussen verschenen in boekvorm. Website: johnhannekevideler.com
De cursus vat het onderzoek samen van de werkgroep van de docent naar functionele morfologie, gedrag en ecologie van specifieke diersoorten. Dat betrof het zwemmen van vissen, mensen, dolfijnen, kikkers en roeipootkreeftjes; het vliegen van torenvalken en gierzwaluwen; het graafgedrag van moddergarnalen; voortplanting bij diepzee inktvissen; en het grazen van slakken en papegaaivissen. Experimentele benaderingen hielpen daarbij de vragen te beantwoorden.
Gert Visser was psycholoog bij de Rijksuniversiteit Groningen. Hij beschouwt componist en muziekwetenschapper Bertus van Lier als zijn leermeester. De menselijke emoties zijn de psychologische bouwstenen voor zijn muziekcursussen.
Een greep uit verhalen, sagen en legenden van de Klassieke, Germaanse/Noordse mythologie en Christelijke cultuur. Maar ook de mythevorming van feitelijke en fictieve volkshelden komen aan de orde. Fraai verbeeld in schilder-/beeldhouwkunst en fascinerend verklankt in muziek. Kortom, verhalen in vele varianten.
Dennis Voeten studeerde geologie en paleoklimatologie en werkte daarna vijf jaar in de archeologie. Vervolgens promoveerde hij in de zoölogie op onderzoek naar het gebruik van röntgentechnieken voor niet-destructief 3D-onderzoek van uitzonderlijke fossielen. Sinds 2023 is hij conservator bij Natuurmuseum Fryslân, waar hij verantwoordelijk is voor de collecties en het onderzoek.
Marianne Vogel is persoonlijke coach en literatuurwetenschapper. In haar advies- en coachpraktijk De Bosvogel te Assen begeleidt zij cliënten. Daarnaast geeft ze cursussen en leesgroepen. Marianne Vogel is gepromoveerd in de Letteren en in de Algemene Wetenschappen. Haar specialiteiten zijn literatuur- en cultuuranalyse, zingeving en creatieve omgang met problemen.
Richard de Vries studeerde geschiedenis aan de RUG. Hij gaf meer dan 26 jaar les in het voortgezet onderwijs. Ook werkte hij mee aan de ontwikkeling van de geschiedenismethode Memo van uitgeverij Malmberg. Momenteel houdt hij zich bezig met uiteenlopende historische activiteiten.
Welke kritiek was er aan het eind van de 18de eeuw op de bestuurders van de Republiek der Verenigde Nederlanden? Wat veranderde er in de Franse tijd aan de rechten van de burgers en het bestuur? Op welke manier werd Nederland langzaam een eenheidsstaat? Hoe kwam Nederland aan de liberale grondwet van 1848?
Fons van Wanroij was bijna veertig jaar leraar Nederlands. Zijn belangstelling voor de kunsten en de geschiedenis leidde tot enkele bescheiden publicaties en de organisatie van veelsoortige culturele evenementen in Stad, Lande en buitenlanden.
Ben Westerink publiceert en geeft lezingen over het wierdenlandschap. Zijn inspiratiebron is de samenhang tussen bodem, cultuurhistorie en biodiversiteit.
Marcel S. Zwitser studeerde muziektheorie en muziekwetenschap en rondde zijn opleiding af met een postdoctorale lerarenopleiding muziek. In 2012 promoveerde hij aan de Universiteit van Utrecht op een interdisciplinair proefschrift muziekwetenschap en historische theologie. Sinds 2000 verzorgt hij cursussen voor het HOVO in o.m. Groningen en Amsterdam. Website: www.marcelzwitser.nl
Bij opera denken we allereerst aan Italië – en terecht, want per slot van rekening is opera een Italiaanse creatie. De populairste Italiaanse opera’s zijn geschreven in de 19e eeuw door Rossini, Bellini, Donizetti en vooral door Verdi. Hun opera’s staan centraal in deze cursus.
