De Ethica Nicomachea van Aristoteles

Over de kunst van het goede leven

Volgens een enquête gehouden in 2003 onder hoogleraren Filosofie in Nederland en Vlaanderen dient de Ethica Nicomachea van de Griekse filosoof Aristoteles (384–322 v.Chr.) te worden beschouwd als het belangrijkste en invloedrijkste wijsgerige boek aller tijden. Dit werk schreef de beroemdste leerling van Plato volgens sommigen voor zijn zoon Nicomachus, met de bedoeling hem aan te sporen een goed en voortreffelijk leven te leiden.

Alleen een dergelijk leven maakt gelukkig, meende Aristoteles. Maar wanneer leeft men goed of voortreffelijk? Welke richtlijnen en handelingen zijn daarvoor bepalend? Welke doelen behoren mensen na te streven om gelukkig te worden? En wat is geluk? Deze en andere vragen brengen hem in diep wijsgerig vaarwater en zijn overdenkingen vormen uiteindelijk de bron van één der hoofdstromingen in de filosofische ethiek: de zogeheten ‘deugdethiek’.

Volgens Aristoteles hangt het goede leven nauw samen met het ontwikkelen van positieve (karakter)eigenschappen of deugden. In zijn Ethica Nicomachea bespreekt hij tal van deugden, zoals praktische wijsheid, gematigdheid, rechtvaardigheid en vriendschap. Ook probeert hij te bepalen welke waarde aan het intellect en aan genot dient te worden gehecht. Uiteindelijk blijkt de gulden middenweg van doorslaggevend belang om onze mogelijkheden als mens ten volle te verwerkelijken en een staat van geluk (‘eudaimonia’) te bereiken.

Aristoteles’ ethische ideaal weet ook hedendaagse denkers nog volop te inspireren.

Afbeelding: Aristoteles (Wikimedia Commons).