Theatergeschiedenis: van close reading tot enscenering

Met zevenmijlslaarzen langs acht belangrijke theatrale mijlpalen

Wat vertellen de teksten van Klytaimnestra ons vandaag de dag nog? Welke rol speelt de historische context hierin? Wat vertelt de opvoeringsgeschiedenis van de Oresteia ons? Waarom en hoe zouden we dat stuk nu opvoeren, wat kan het dan zeggen over onze tijd. Hoe speelt vormgeving hier een rol in? Van close reading naar contextualisering en weer terug: acht belangrijke momenten in de theatergeschiedenis belicht.

In elk college  staan één of twee teksten centraal die je bij voorkeur thuis hebt gelezen. De beweging die we steeds maken is van de individuele tekst (close reading), naar de schrijver en de (kunst)historische context en weer terug naar de vorm van de individuele tekst: hoe lees en speel je die tekst eigenlijk. 

We diepen de theaterconventies uit; bespreken de functie die theater had en onderzoeken de opvoeringspraktijk en de rol die technologische ontwikkelingen hierin speelden. Zo hopen we tot een rijkere interpretatie van de tekst te komen.

Wat zou de tekst in het hier en nu kunnen betekenen en hoe zou zo’n moderne enscenering er dan uit kunnen zien? We bekijken verschillende ensceneringen van hetzelfde stuk. Hoe werd bijvoorbeeld de Gijsbrecht in 1949 opgevoerd en wat is het verschil met latere ensceneringen zoals bijvoorbeeld de redelijk recente voorstelling door Jaap Spijkers? 

Programma
- De Grieken. De oorsprong van het Westerse theater; de Oresteia van Aeschylos en de democratie; de rol van de vrouw; Aristoteles. 
- 16e/17e eeuw. Shakespeare, Molière en Vondel; vernieuwingen op het gebied van decor en techniek; de invloed van schilderkunst en architectuur. 
- Romantiek. Tasso van Goethe en hoe het belang van het personage groter wordt. Schiller. De functie van theater en de nationale identiteitsvorming. 
- Realisme. Oom Wanja van Tsjechov. Interpersoonlijke relaties staan centraal. Het menselijk autonoom handelen (vs de dominantie door God) in Poppenhuis van Ibsen. 
- Modernisme & Brecht. Het verzet tegen de dominantie van het woord. Het ‘episch theater’ van Brecht en de invloed van zijn opvattingen op hedendaags theater. 
- Existentialisme en absurdisme. Samuel Beckets Wachten op Godot. Het leven wordt geïroniseerd en de mens ontmaskerd.
- Na WOII. Wat werd er gespeeld in Nederland? Stanislavski en Sjarov; Aktie Tomaat; ritualisering in het theater.
- Montagetheater & hedendaags theater. Het montagetheater van Gerardjan Rijnders en het postmodernisme. 

Afbeelding: Mozaiek met theater maskers Comedie en Tragedie. Capitolijnse musea. (Wikipedia)