Evolutie: van eerste cel tot laatste mens
Een overzicht van 4,6 miljard jaar aardgeschiedenis
- Cursusnummer: 26WV-2F11
- Vakgebied: Natuurwetenschap
- Locatie: Leeuwarden
- Seizoen: 2026 winter/voorjaar
- Dag: Vrijdag
- Inschrijven voor: vr 20 feb. 2026
- Tijd: 11.00-13.00 uur
- Cursusdata: 6 tm 27 maart
- Prijs: € 125.00
- Aantal colleges: 4
- Werkvorm: Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie
- Cursusmateriaal:
Palmer, D., 2009. Evolutie, historisch panorama van leven op aarde. Tirion, Baarn. ISBN 978 90 5210 782 0. Nieuw € 59, 95, 2e hands goedkoper te krijgen.
Ackroyd, P., 2004. Reizen door de tijd: het ontstaan van de aarde. Standaard, Antwerpen. ISBN 90 45 90054 8. 2e hands verkrijgbaar voor €10-15.
- Opmerkingen:
De powerpoint van deze cursus wordt niet digitaal beschikbaar gesteld
Evolutie: van eerste cel tot laatste mens
Een overzicht van 4,6 miljard jaar aardgeschiedenis
De aarde bestaat zo’n 4,6 miljard jaar, een onvoorstelbaar lange tijd waarin heel veel is gebeurd. Na een introductie over de evolutietheorie maken we een tijdreis langs hoogtepunten van de geschiedenis van het leven op aarde: van het ontstaan van levende cellen, de vorming van meercellige organismen, de ontwikkeling van een enorme diversiteit aan dieren en planten, tot uiteindelijk het ontstaan van de mens.
Onderweg komen we allerlei bekende en minder bekende uitgestorven dieren tegen, zoals raadselachtige geribbelde Vendobionta, bizarre dieren uit het Cambrium, trilobieten, ammonieten, graptolieten, enorme zeeschorpioenen en libellen, kaakloze vissen, uit het water kruipende kwastvinnigen, amfibieën met teveel vingers en tenen, dinosauriërs (groot, groter, grootst), vogels met tanden, zoogdieren die eieren leggen en apen die rechtop gaan lopen. Dankzij genetisch onderzoek kunnen we vrij nauwkeurig aangeven welke mutaties van welke genen belangrijk zijn geweest voor het ontstaan van onze soort, Homo sapiens. Die moest eerst een paar ijstijden afwachten voordat hij zich over de hele aarde kon verspreiden. In die tijd ontstonden er allerlei dieren die aangepast waren aan een koud klimaat. De meeste daarvan zijn inmiddels alweer uitgestorven, maar gelukkig hebben we de plaatjes nog: door mensen gemaakte grottenschilderingen!
Programma
1. Hoe werkt evolutie? Darwins evolutietheorie, Mendels erfelijkheidswetten, structuur en werking van DNA.
2. Begin van de aarde en van het leven in zee. De eerste 90% van de aardgeschiedenis: ontstaan van levende cellen, meercellige organismen en levensgemeenschappen. De eerste trilobieten, roofdieren en voorlopers van gewerveld dieren.
3. De evolutie van de gewervelde dieren. De volgende 10% van de aardgeschiedenis: in zee ontstaan ongewervelde dieren als ammonieten, graptolieten en zeeschorpioenen. Vissen ontwikkelen kaken en kruipen aarzelend het land op. Amfibieën ontstaan, later ook reptielen, die zich uiteindelijk ontwikkelen tot dinosauriërs, vogels en zoogdieren. Eenvoudige sporenplantjes evolueren tot zaadplanten en bloemplanten.
4. Evolutie van de mens en ijstijden. De allerlaatste 0,05% van de aardgeschiedenis waarin stukje bij beetje de moderne mens ontstaat.
Afbeelding: Peter Koomen, foto van een diorama in het Denver Museum of Nature & Science
Peter Koomen
