Abt Emo en zijn tocht naar Rome

Deze cursus is vol. Als u zich inschrijft, wordt u op een wachtlijst geplaatst

Abt Emo van Wittewierum is één van de meest markante geestelijken uit de Noord-Nederlandse geschiedenis. We kennen hem omdat hij in zijn kroniek Bloemhof schrijft over de moeizame ontstaansgeschiedenis van zijn klooster. Deze kroniek, geschreven in Middeleeuws Latijn op perkament, heeft 800 jaar van oorlogen, overstromingen en branden overleefd en is nu het gelukkige bezit van de Universiteitsbibliotheek in Groningen.

In het jaar 1211 schenken de parochianen van Wierum hun eigen kerk aan Nijeklooster, het klooster van abt Emo. Maar de bisschop van Munster mengt zich  in de zaak. Hij maakt de schenking ongedaan, veroordeelt de abt en wil de kerk bij zijn bisdom inlijven. Emo is diep verontwaardigd over zoveel onrecht. Hij reist midden in de winter naar Rome om zijn recht te gaan halen bij paus en curie en raakt ongewild betrokken bij de grote politieke problemen van zijn tijd: de kruistochten,  de strijd om de Duitse keizerskroon en de problemen rond de keizer van Constantinopel.

Ondanks alle tegenslagen tijdens zijn levensgevaarlijke reis waarbij hij midden in de winter over besneeuwde passen trekt, houdt Emo vol en krijgt in Rome uiteindelijk min of meer gelijk. Maar gelijk hebben en gelijk krijgen zijn twee totaal verschillende kwesties.

1. De historische en politieke situatie in de tijd van abt Emo (12de en 13de eeuw). 
De allesoverheersende macht van de kerk onder paus Innocentius III. De strijd tussen de Welven en de Staufen met de bijzondere keizer Frederik 2 als winnaar en hoogtepunt. De vierde kruistocht die in Constantinopel strandt. De kinderkruistocht van 1212. De vervolging van de Albigenzen in Zuid-Frankrijk. De oorlog tegen de Saracenen in Spanje, en de macht van de paus over het Britse koningshuis.

2.  Wie is abt Emo?

Waarom kiest hij als hoofdelingen zoon voor een kerkelijk ambt? Emo studeert in Oxford, Parijs en Orleans.
Hoe zit de achtergrond van zijn kloosterstichting in elkaar? Waarom reist hij midden in de winter helemaal naar Rome. Hoe reisde men in de Middeleeuwen? Een schets van zijn problemen onderweg. Hoe zag Rome eruit in die tijd? Wat deden paus en curie voor een piepklein kloostertje aan de periferie van hun immense rijk?
En tenslotte de prangende vraag: Kan Emo verder met zijn kloosterstichting in Wierum na zijn terugkeer uit Rome?
 

3. Een excursie naar Noord-Groningen. 

We bezoeken Westeremden, waar Emo geboren is en als schoolmeester de jeugd heeft onderricht. 
We gaan naar Huizinge, waar hij een aantal jaren pastoor is geweest.
We bekijken onderweg naar Wittewierum het grote bronzen beeld van abt Emo. 
We sluiten de excursie af met een bezoek aan de kerk en het kloosterterrein van Wittewierum. 

Nadere praktische informatie over de excursie volgt.

Docent Ynskje Penning-van Staalduinen deed vier jaar onderzoek naar abt Emo en schreef de historische roman: Emo’s Labyrint. Zij is tevens beeldhouwer en maakte in 2024 het beeld van abt Emo dat in december 2024 werd onthuld. 

Link naar  de 13e eeuwse Kroniek van Wittewierum in de Universiteitsbibliotheek Groningen.