Aristoteles – Metafysica

  • Cursusnummer: 24WV-1G03
  • Vakgebied: Filosofie
  • Locatie: Groningen
  • Seizoen: 2024-winter/voorjaar
  • Dag: Vrijdag
  • Inschrijven voor: vrijdag 12 januari 2024
  • Tijd: 14.15-16.00 uur
  • Cursusdata: 26 januari t/m 12 april, 23 februari en 29 maart vervallen.
  • Prijs: € 260
  • Aantal colleges: 10
  • Werkvorm: Hoorcollege
  • Cursusmateriaal:

    Aanbevolen literatuur: Aristoteles, 'Metafysica', Utrecht: Uitgeverij Klement, 2018

Aristoteles – Metafysica

 De ‘Metafysica’ van de Griekse wijsgeer Aristoteles is een van de invloedrijkste boeken uit de geschiedenis van de filosofie. Deze verzameling van 14 collegetraktaten bevat beroemde beschouwingen over essentiële termen en thema’s van de aristotelische filosofie en zet aldus de grondslagen daarvan uiteen. In deze cursus bestuderen we dit weerbarstige werk aan de hand van de eerste integrale en recent verschenen Nederlandse vertaling ervan.

De oorspronkelijk uit verschillende periodes daterende college-aantekeningen werden voor het eerst in 14 hoofdstukken of boeken ingedeeld, geredigeerd en uitgegeven in de 1e eeuw v.Chr. door een leerling en bewonderaar van Aristoteles, Andronicus van Rhodos. Hij was ook degene die de verzameling van de titel Metafysica voorzag. In zijn ordening en uitgave van de werken van Aristoteles volgden deze collegetraktaten namelijk op een andere beroemde verzameling, de Fysica (‘meta ta fysica’ betekent zodoende ‘na de fysica’). Later verkreeg de term ‘metafysica’ de betekenis ‘dat wat ten grondslag ligt aan de natuur’, ‘dat wat vooraf moet gaan aan de natuur, maar uit de kennis van de natuur dient te worden afgeleid’. Zelf gebruikt Aristoteles de omschrijving ‘eerste filosofie‘ (‘prootè filosofia’). Deze tak van de wijsbegeerte richt zich volgens hem bovenal op twee hoofdvragen. Wat is, ten eerste, de aard van het zijnde qua zijnde? Wat maakt, anders gezegd, het meest wezenlijke uit van dat wat bestaat? De tweede hoofdvraag van de ‘eerste filosofie’ luidt: wat is en wat is de aard van het hoogste zijnde? 

De poging deze ultieme vragen te beantwoorden voerde Aristoteles in diep wijsgerig vaarwater en bracht hem ertoe de fundamenten van zijn filosofie te ontwikkelen, waarop talloze latere denkers volop zouden voortbouwen. Zo behandelt de Metafysica Aristoteles’ opvattingen over vorm en materie, substanties, eerste oorzaken, potentialiteit en actualiteit, doelgerichtheid en het opperwezen, de zogenaamde ‘onbewogen beweger’. Met de introductie van de term ‘metafysica’ werd bovendien de aanzet gegeven tot het ontstaan van een der kerndisciplines van de westerse wijsbegeerte

Arend Klaas Jagersma
Arend Klaas Jagersma studeerde filosofie aan de VU in Amsterdam en was onderzoeker en docent aan de Faculteit der Wijsbegeerte van de RUG. Hij verzorgt college bij meerdere hovo-instellingen