Menu

Waar haalt de astronomie zijn informatie vandaan?

Multi-Messenger Astronomie

Waar haalt de astronomie zijn informatie vandaan?
  • Cursusnummer: 23WV-1G17
  • Vakgebied: Natuurwetenschap
  • Locatie: Groningen
  • Seizoen: 2023-Winter/voorjaar
  • Dag: Maandag
  • Inschrijven voor:
    maandag 9 januari 2023
  • Tijd: 14.00-16.00 uur
  • Cursusdata: 23 januari t/m 6 maart. Reservedatum 13 maart
  • Prijs: € 145
  • Aantal colleges: 6
  • Werkvorm: Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie

Waar haalt de astronomie zijn informatie vandaan?

Het heelal verkennen we met 3 soorten metingen: elektromagnetische straling (zoals licht), buitenaards materiaal bekijken (neutrino’s en kosmische straling), en zwaartekrachtgolven. En middels hun variatie. 
Bewijs van leven elders in het heelal overtuigt als we signalen waarnemen van een technologische beschaving. Metingen aan exoplaneet atmosferen of oppervlaktes zijn veel dubieuzer.

Sinds midden 20e eeuw is het waarnemen van zichtbaar licht uitgebreid met radiogolven, submillimeter straling, infrarood, ultraviolet, röntgen en gammastraling. In elk gebied “zie” je een ander aspect van ons heelal. Het kost jaren om het beeld van het heelal tot één geheel te smeden.

Vanaf 1910 kennen we ‘kosmische straling’, superenergetische protonen en elektronen uit het heelal, die onze atmosfeer doen ‘oplichten’. Sinds 1987 meten we ook buitenaardse neutrino’s. Vanaf 2015 kunnen we zwaartekrachtsgolven detecteren.
We meten helderheids- en temperatuurveranderingen, explosies, en beweging van objecten in het heelal. Tijdschalen van milliseconden tot jaren. We noemen dat tijddomein astronomie.

Recent is er een opleving in SETI (de Search for Extraterrestrial Intelligence). Er wordt gewezen op allerlei andere manieren om buitenaardse technologieën te detecteren dan via communicatie signalen.

Benodigde voorkennis voor deze cursus:  Affiniteit met de middelbare school natuurkunde is nodig. Bijvoorbeeld met onderwerpen over sterrenkunde en straling zoals op https://www.natuurkunde.nl/artikelen/.

Programma

 1.          Elektromagnetische straling                             Jan de Boer

2.           Neutrino’s                                                         Paul Wesselius

3.           Zwaartekrachtsgolven                                      Jan de Boer

4.           Kosmische straling                                           Paul Wesselius

5.           Tijddomein astronomie                                     Jan de Boer

6.           Signalen van Buitenaardse Technologie           Paul Wesselius

 

In overleg met de cursisten wordt een excursie naar het Eise Eisinga planetarium in Franeker gepland onder begeleiding van de docenten (facultatief, op een zaterdagochtend, voor eigen rekening)

Jan Allerd de Boer

Drs. Jan de Boer (1943) studeerde sterrenkunde in Groningen en werkte tot 1988 bij het Kapteyn Astronomisch instituut als beheerder en docent.


Paul Wesselius

Dr. Paul Wesselius (1942) studeerde sterrenkunde in Amsterdam. Tot 2005 werkte hij bij SRON Netherlands Institute for Space Research