Menu

Richard Wagner en Ludwig II

Een Duits kunstenaar en zijn maecenas

Richard Wagner en Ludwig II
  • Cursusnummer: 23WV-1G11
  • Vakgebied: Kunst- en cultuurgeschiedenis
  • Locatie: Groningen
  • Seizoen: 2023-Winter/voorjaar
  • Dag: Donderdag
  • Inschrijven voor:
    donderdag 9 februari 2023
  • Tijd: 11.00-13.00 uur
  • Cursusdata: 23 februari t/m 20 april, 2 maart vervalt. Reservedatum 27 april
  • Prijs: € 178.50
  • Aantal colleges: 8
  • Werkvorm: Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie

Richard Wagner en Ludwig II

Een cursus over Richard Wagner en koning Ludwig II van Beieren, tegen de achtergrond van Duitslands eenwording en het Duitse nationalisme. De relatie tussen Richard Wagner en Ludwig II van Beieren is legendarisch. De koning maakte het voor Wagner mogelijk, zijn muzikale projecten te voltooien; de componist schiep voor Ludwig een mythische droomwereld. 

De cursus richt zich op de wederzijdse inwerking van Richard Wagner en koning Ludwig II op elkaar, van 1864 tot Wagners dood in 1883. Hun relatie wordt behandeld in de Duitse context van die jaren: de eenwording van Duitsland in 1871, het Duitse nationalisme en de romantische opvattingen over kunst, koningschap en maatschappij. Wagner gaf daaraan uitdrukking in zijn muziekdrama’s ‘Tristan und Isolde’, ‘Die Meistersinger von Nürnberg’, ‘Der Ring des Nibelungen’ en ‘Parsifal’ en in de Bayreuther Festspiele; Ludwig II bouwde zijn sprookjesachtige kastelen
Neuschwanstein, Linderhof en Herrenchiemsee. Beiden schiepen ze een romantisch universum dat grote invloed zou hebben op het nationale zelfbeeld van vele Duitsers.

Programma
De cursus omvat drie thema’s die in samenhang met elkaar worden behandeld:

1)  Richard Wagner: persoonlijkheid, ideeën, werk, invloed. In het bijzonder wordt aandacht gegeven aan zijn ontwikkeling van antikapitalistisch rebel (tijdens de democratische revolutie van 1848-1849) tot gearriveerd kunstenaar van het Duitse nationalisme. Daarbij worden ook zijn antisemitische opvattingen belicht. Wagners muzikale oeuvre vanaf 1864 wordt beknopt behandeld (‘Tristan und Isolde’, ‘Die Meistersinger von Nürnberg’,  ‘Der Ring des Nibelungen’ en ‘Parsifal’), evenals de Bayreuther Festspiele; in aanvulling daarop zullen teksten van hem worden gelezen en toegelicht.

2) Ludwig II van Beieren: persoonlijkheid, ideeën, werk, invloed. Centraal staan zijn romantische ideeën en droomvlucht in de Duitse mythenwereld. Hij raakte steeds meer vervreemd van de politieke werkelijkheid; zijn peperdure bouwprojecten – zoals de ‘sprookjeskastelen’ Neuschwanstein, Linderhof en Herrenchiemsee – leverden de staatskas van Beieren enorme schulden op. Uiteindelijk werd Ludwig onmondig verklaard en stierf hij kort nadat hij was geïnterneerd; zijn dood is nooit volledig opgehelderd.

3) Duitsland: de Duitse staten (en de positie daarin van Beieren, dat klem komt te zitten tussen de twee grootste Duitse staten, Pruisen en Oostenrijk) in de negentiende eeuw, vanaf de jaren zestig tot na de stichting van het Duitse keizerrijk in 1871. Politiek en cultureel klimaat, met name opvattingen over de Duitse identiteit.

 

Michiel Hagdorn

Michiel Hagdorn is literatuurwetenschapper. Sinds 1997 doceert hij aan meerdere instellingen, waaronder HOVO, Duitse literatuur, muziek en (cultuur-)geschiedenis.