Menu

Waarom zijn we bewust?

Hersenkronkels over de geest van Darwin tot nu

Waarom zijn we bewust?
  • Cursusnummer: 21N-2F01
  • Vakgebied: Filosofie
  • Locatie: Leeuwarden
  • Seizoen: 2021-Najaar
  • Dag: Donderdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    9 Sep 2021
  • Tijd: 14.15-16.00 uur
  • Cursusdata: 23 september t/m 25 november, 21 en 28 oktober vervallen
  • Prijs: € 178.50
  • Aantal colleges: 8
  • Werkvorm: Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie
  • Cursusmateriaal:

    Aanbevolen literatuur: Slurink, P., 'Aap zoekt zin; waarom wij bewustzijn, vrije wil, cultuur en religie hebben'. € 28,50. overig collegemateriaal wordt digitaal beschikbaar gesteld.

  • Opmerkingen:

    Deze cursus wordt niet online aangeboden

Waarom zijn we bewust?

Darwin zag overeenkomsten tussen de emoties van dieren en mensen. Toch stoeiden wetenschap en filosofen 150 jaar over bewustzijn. 100 Jaar geleden kwam Roy Wood Sellars met een middenweg, maar hij wist niet genoeg over dieren en evolutie… Ondertussen lijken wetenschappers en filosofen samen de functie van bewustzijn te ontdekken.

Honderdvijftig jaar geleden wees Darwins in The expression of emotions in animals and man (1872) op de overeenkomst tussen dierlijke en menselijke emoties. Zijn benadering was echter wat eenzijdig gericht op de lichamelijke aspecten: het gevoelsaspect raakte uit zicht. De wetenschap bleef moeite houden met bewustzijn. De behavioristen beklemtoonden beloning en straf, maar claimden dat dit niets van doen had met bewustzijn. Veel filosofen klaagden steen en been dat de wetenschap alleen maar oog had voor dingen. De Amerikaanse filosoof Roy Wood Sellars lanceerde in zijn Evolutionary naturalism (1922) een interessante middenweg, waarin bewustzijn een evolutionaire vernieuwing is. Hij wist echter nog te weinig over dieren en evolutie om zijn ideeën te kunnen onderbouwen. Sindsdien is onze kennis van dieren gegroeid door de opkomst van de ethologie. Temidden van een wirwar van eenzijdige claims begint er eindelijk ruimte te komen voor een synthese over de aard en functie van bewustzijn.

Programma
1. Darwins ‘Expressions of emotions in animals and man’ (1872) en wat William James, ‘de vader van de psychologie’ er mee doet. 
2. Complete verdeeldheid over bewustzijn bij wetenschappers en filosofen in de twintigste eeuw van behaviorisme tot en met fenomenologie. 
3. Evolutionair naturalisme en het bewustzijn: Roy Wood Sellars en zijn ‘Evolutionary naturalism’ (1922). 
4. De ethologische ontdekking van kennis, sociale structuren en zelfs cultuur bij dieren. De rol van ethologen als Lorenz, Tinbergen, en de Waal als denkers. 
5. Avonturen in de Angelsaksische Philosophy of Mind, vooral bij Dennett en Churchland. 
6. Aanzetten tot een nieuw begrip van de geest: value-driven decision systems en global workspace. 
7. Nieuwe kennis over de emoties in het brein: Panksepp c.s. 
8. Het ontstaan van een nieuwe consensus: sommige vormen van leren vereisen gevoel. 
 

Pouwel Slurink

Dr. Pouwel Slurink studeerde filosofie in Nijmegen en gaf les aan diverse universiteiten en instellingen. Hij schreef veel over evolutie en filosofie