Menu

Het ontstaan van het dierenrijk en de oorsprong van de mens

Het ontstaan van het dierenrijk en de oorsprong van de mens
  • Cursusnummer: 21ZV-08
  • Vakgebied: Natuurwetenschap
  • Locatie: Groningen
  • Seizoen: 2021-voorjaar/zomer
  • Dag: Dinsdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    18 May 2021
  • Tijd: 13.15-15.00 uur
  • Cursusdata: 1 juni t/m 13 juli
  • Prijs: € 177
  • Aantal colleges: 7
  • Werkvorm: Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie
  • Cursusmateriaal:

    digitale syllabus (inbegrepen bij de cursusprijs)

  • Opmerkingen:

    Deze cursus werd eerder aangeboden voor maart 2021 en is vanwege de coronamaatregelen doorgeschoven naar juni 2021

Het ontstaan van het dierenrijk en de oorsprong van de mens

De diversiteit van het leven op aarde is in 3500 miljoen jaar geëvolueerd door natuurlijke selectie van zelf replicerende moleculen tot de huidige ongebreidelde diversiteit. We volgen het ontstaan van de dieren met speciale aandacht voor biomechanische selectiecriteria en staan stil bij de ontwikkelingen die uiteindelijk geleid hebben tot het ontstaan van de menselijke soort. 

De eerste dieren waren 2000 miljoen jaar geleden eencellig. Duizend miljoen jaar lang bevolkten ze als plankton het water of leefden er op de bodem. Vrijwel alle meercellige groepen van het dierenrijk met totaal verschillende bouwplannen ontstonden rond 500 miljoen jaar geleden in een relatief korte tijdspanne van zo’n 50 miljoen jaar. Het leven speelde zich af onder water. Veel dieren dreven of zwommen in de waterkolom; andere zaten vast op de bodem, ze kropen er rond of maakten er gaten in. Onze voorouders waren toen bilateraal symmetrische chordadieren. Ze hadden een flexibele lichaamsas (de chorda), gesegmenteerde spieren en een dorsale zenuwstreng. Daaruit ontstonden vissen met een wervelkolom en een kop (eerst zonder en vervolgens met kaken).  Verschillende groepen vissen ontwikkelden 360 miljoen jaar geleden 2 paar ledematen en  veroverden het land. Viervoeters evolueerden tot een zeer diverse groep landbewoners. Voorouders van zoogdieren ontstonden rond 210 miljoen jaar geleden via amfibie- en reptielachtige stadia. Mensapen zijn een groep zoogdieren waarbinnen in 1 miljoen jaar tijd rechtop lopende tweebenige menselijke soorten evolueerden.

Programma
1: Evolutie door natuurlijke selectie 
2: De wereld van de eencelligen 
3: De Cambrische explosie van het dierenrijk 
4: De eerste chordadieren 
5: Welke vissen waren onze voorouders? 
6: Uit het water op het land, van amfibie naar zoogdier  
7: Tweebenige kale mensapen met grote hersens 

John J. Videler

Dr. John J. Videler is emeritus hoogleraar Evolutionaire Mechanica aan de Universiteit van Leiden, en Mariene Zoölogie en Bionica aan de Rijksuniversiteit Groningen.