Menu

Berlijn en de Tweede Wereldoorlog

Nadenken over ‘herinneringsplekken’ in de Duitse hoofdstad

Berlijn en de Tweede Wereldoorlog
  • Cursusnummer: 20N-1G11
  • Vakgebied: Geschiedenis
  • Locatie: Groningen
  • Seizoen: najaar 2020
  • Dag: Donderdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    24 Sep 2020
  • Tijd: 11.00-13.00 uur
  • Cursusdata: Om de week: 8 en 22 oktober; 5 en 19 november; 3 en 17 december
  • Prijs: € 145
  • Aantal colleges: 6
  • Werkvorm: Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie
  • Cursusmateriaal:

    Aanbevolen literatuur: Sabine Bode. 'Nachkriegskinder. Die 1950er Jahrgänge und ihre Soldatenväter'. € 11,99. Marianne Vogel, 'Geest en beest. Berlijnse thriller'. € 17,95.

Berlijn en de Tweede Wereldoorlog

In Berlijn is de Tweede Wereldoorlog nog altijd zichtbaar in talloze ‘Erinnerungsorte’: plekken die voor een grote groep mensen een speciale betekenis hebben. Interessant is dat zo’n ‘plek’ ook een persoon, voorwerp of gebeurtenis kan zijn. Wat wordt herinnerd? Hoe? En wat zegt ons dat over de oorlog en over goed en fout?

In deze hoorcolleges gaat het om nadenken over de Tweede Wereldoorlog en de manier waarop die aanwezig is in Berlijnse herinneringsplekken. Daarbij verdient de joodse wijk (rondom de Hackesche Höfe) speciale aandacht. Wat is de betekenis van musea zoals de Blindenwerkstatt, de vele struikelsteentjes en het monument ‘De verlaten kamer’? 
Verder kijken we naar de meest schrijnende Duitse herinneringsplek: de januskop Weimar-Buchenwald. De stad van Goethe en Schiller ligt op minder dan tien kilometer afstand van het grootste concentratiekamp in Duitsland. Zijn beide een tegenstelling of juist onlosmakelijk verbonden? Enkele belangrijke Duitse denkers dienen als basis voor deze filosofische en ethische vragen. Jan en Aleida Assmann met hun theorie over Erinnerungsorte. Sabine Bode met haar onderzoek naar (klein)kinderen van Duitse soldaten. En Volkhard Knigge – de directeur van Gedenkplaats Buchenwald – met zijn integere visie op de Duitse schuld en herdenken. 
Rode draad is de uitdagende kwestie: wat vertellen herinneringsplekken over de Tweede Wereldoorlog ons, en waarom veranderen ze in de loop van de tijd? Het gaat in deze hoorcolleges dus niet om de oorlog zelf, maar om de Duitse (en onze!) ideeën en gevoelens erover. Ter illustratie krijgt u boeiende powerpointbeelden te zien. 

Programma
1. Wat is een ‘Erinnerungsort’? Over collectieve herinnering en symbolische plekken.
2. De Joodse wijk in Berlijn als herinneringsplek.
3. Wandelen door de Joodse wijk en andere Berlijnse straten.
4. Nadenken over schuld, daders en slachtoffers. Sabine Bodes boek ‘Nachkriegskinder. Die 1950er Jahrgänge und ihre Soldatenväter’.
5. Geest en beest in een notendop: de januskop Weimar-Buchenwald.
6. Terug naar Berlijn: wat is herinneren en herdenken?
 

Marianne Vogel

Marianne Vogel (1958) is persoonlijke coach en literatuurwetenschapper. Haar specialiteiten zijn literatuur- en cultuuranalyse, zingeving en creatieve omgang met problemen.