Menu

Joods verleden in Midden-Europa. (Cursus in Leeuwarden)

Een historische reis langs 5 hoofdsteden

Joods verleden in Midden-Europa. (Cursus in Leeuwarden)
  • Cursusnummer: 20N-2F03
  • Vakgebied: Geschiedenis
  • Locatie: Leeuwarden
  • Seizoen: najaar 2020
  • Dag: Woensdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    21 Oct 2020
  • Tijd: 11.00-14.00 uur
  • Cursusdata: 4 november t/m 9 december
  • Prijs: € 155
  • Aantal colleges: 6
  • Werkvorm: Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie
  • Cursusmateriaal:

    syllabus, inbegrepen in cursusprijs ( € 10)

Joods verleden in Midden-Europa. (Cursus in Leeuwarden)

In geen ander deel van de wereld - met de Verenigde Staten als uitzondering -  speelden de Joden zo een belangrijke rol in de maatschappij als in Midden-Europa. Op cultureel gebied, in de wetenschap, in de economie. In deze collegereeks maken wij kennis met het Joodse leven van weleer.

Het zwaartepunt in het betoog ligt bij de laatste tweeënhalve eeuw van de Joodse geschiedenis, te beginnen met het slechten van de gettomuren aan het einde van de 18e eeuw, gevolgd door het moeizame proces van de Joodse emancipatie. Aan de orde komen zowel perioden van bloei, welvaart en glorie alsook de sinistere kanten van het bewogen Joodse verleden: antisemitisme, vernedering, pogroms. Hoe verging het destijds de Joodse gemeenschappen in het Poolse Warschau en in de belangrijkste steden van het oude Habsburgse keizerrijk, te weten Wenen, Boedapest, Bratislava en Praag?

Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog in 1918 ging de Habsburgse monarchie ten onder. Op haar grondgebied ontstonden nieuwe staten. De politiek jegens de Joodse minderheden in het interbellum verschilden sterk van land tot land. Op welke wijze? Toen kwam de catastrofe, ongekend in de Europese geschiedenis: de barbaarse liquidatie van Joden door het naziregime van Adolf Hitler. De shoah betekende het wrede einde van de Joodse aanwezigheid in de gehele Midden-Europese regio.

Na de Tweede Wereldoorlog volgde een naschok.  Anders dan in West-Europa was onder de communistische dictaturen zelfs van het geringste herstel van het Joodse leven geen sprake. Naar voorbeeld van de Sovjet-Unie voerden de communistische autoriteiten het “staats-antisemitisme” in het Oostblok in. Gedurende de Koude Oorlog fungeerden de Joden herhaaldelijk als zondebok en werden ze gediscrimineerd. Pas in de jaren ’80 na de komst van Michaïl Gorbatsjov in het Kremlin en na de val van het communisme in 1989 kwam hierin een verandering.

De nachtmerrie is voorbij, maar de diepe wonden helen niet. Wat valt te zeggen over het leven van de Joodse gemeenschappen in het Midden-Europa van heden?

Justa Renner-van Niekerk

Justa Renner-van Niekerk verzorgt de audiovisuele presentatie en doet literatuuronderzoek voor dit college


Hans Renner

Prof. dr. Hans Renner is emeritus hoogleraar in Midden- en Oost-Europese Geschiedenis aan de RUG.