Menu

De grond onder onze voeten

Acker Stratinghs geologische kaart van Groningen, 1837

De grond onder onze voeten
  • Cursusnummer: 20ZG16
  • Vakgebied: Geschiedenis
  • Locatie: Groningen
  • Seizoen: zomer 2020 (juli-september)
  • Dag: Woensdag
  • Uiterste inschrijfdatum:
    12 Aug 2020
  • Tijd: 14.00-16.00 uur uur
  • Cursusdata: 2 september t/m 30 september 2020
  • Prijs: € 124
  • Aantal colleges: 5
  • Werkvorm: Hoorcollege met ruimte voor vragen en discussie
  • Cursusmateriaal:

    Aanbevolen literatuur: Reinder Reinders, 'De atlas van Acker Stratingh, kartering van de Groninger bodem, wierden en waterstaat', € 49,50 (aan het begin van de cursus verkrijgbaar voor cursisten voor € 40,00)

De grond onder onze voeten

Na de Franse Tijd ontstond een groeiende belangstelling voor natuurwetenschappen. Zo werden aan de Groninger Universiteit nieuwe leerstoelen voor Natuurlijke Historie en Landhuishoudkunde ingesteld. Wetenschappers en burgers troffen elkaar in genootschappen waar geologische en archeologische onderwerpen aan de orde kwamen. Dankzij samenwerking met de overheid verscheen in 1837 een geologische kaart van de provincie Groningen waarop de grondsoorten zijn ingekleurd en 120 wierden voorkomen, de vroegste bodemkaart die we kennen

In de cursus bespreken we in de eerste plaats de ontwikkelingen die plaats vonden op het gebied van geologie, archeologie en kartografie en de wijze waarop nieuwe inzichten op de verschillende vakgebieden bij de genootschappen ter sprake kwamen. Het initiatief voor een kaart met de grondgesteldheid en de wierden kwam voort uit een prijsvraag van de provinciale Commissie van Onderwijs en dankzij een subsidie van de overheid konden twee Groninger artsen – Acker Stratingh en Westerhoff – opgravingen in de wierden doen.

Vervolgens gaan we in op de problemen die in de jaren ’20 van de 19e eeuw ontstonden bij het uitvoeren van een bodemkartering: wat is de juiste omschrijving van een grondsoort, welke kleuren kiezen we, welke basiskaart gebruiken we voor de kartering? Pas na het maken van een nieuwe basiskaart van de provincie lukte het om in 57 gemeenten de bodem te karteren en een geologische kaart uit te geven. Tenslotte besteden we aandacht aan latere geologische kaarten van Groningen en bestaat de mogelijkheid voor de deelnemers aan de cursus om gegevens over de eigen woonplaats te presenteren aan de hand van kaarten uit 1836.

Programma

1. Belangstelling voor natuurwetenschappen, het onderzoekklimaat in Groningen.

2. Archeologisch onderzoek van de wierden, ontwikkeling van de kartografie.

3. Locale kennis van de bodem, nieuwe inzichten geologie, de eerste bodemkarteringen.

4. Organisatie bodemkartering in 1836, samenstellen van de geologische kaart in 1837. 

5. Bespreking geologische kaarten, vragen en discussie, presentaties door de deelnemers.

Reinder Reinders

Dr. Reinder Reinders is emeritus hoogleraar archeologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Prof. Reinders heeft een bijzondere belangstelling voor kaarten van de provincie Groningen.